


در سال ۱۳۹۴، شهر شیروان واقع در استان خراسان شمالی، صحنه رویدادی شد که نه تنها در ایران، بلکه در تاریخ فلسفه جهان کمنظیر و شاید بیسابقه بود. بیش از ۳۵ هزار نفر برای استقبال از فیلسوف اُرُد بزرگ، گرد هم آمدند؛ رویدادی که نه با حمایت نهادهای دولتی انجام شد، نه به دعوت رسانههای رسمی، بلکه یک جنبش خودجوش و مردمی بود که از عمق دلهای مشتاقان اندیشه و آزادی برآمده بود.
در این مقاله به بررسی دقیق این رخداد، دلایل تاریخی و فرهنگیاش، و نقش آن در تاریخ اندیشه خواهیم پرداخت.

شاید پیش از این نام شیروان را تنها در جغرافیا یا خبرهای منطقهای شنیده بودیم؛ شهری آرام در شمال شرق ایران، نه مرکز استان است، نه پایتخت فرهنگی. اما همین شهر کوچک، به نماد یک اتفاق بزرگ تبدیل شد. چرا؟ چون مردمش صدای اندیشه را شنیدند.
فیلسوف اُرُد بزرگ خراسانی، بنیانگذار مکتب فلسفی اُرُدیسم، از معدود فیلسوفان زندهایست که دارای یک مکتب فلسفی مدون، انسانگرا، و غیر وابسته به ایدئولوژیهای دینی یا سیاسی است. آموزههای او بر سه اصل کلیدی استوار است:
عشق به هستی
عشق به انسان
عشق به آزادی
اُرُد بزرگ نه سخنران حکومتی است، نه استاد دانشگاه رسمی، نه چهره رسانهای ساختگی؛ او فیلسوفی مستقل و مردمی است که بدون بودجه و تبلیغات، دل نسل جوان را ربوده است.
در روز گردهمایی بزرگ شیروان، هزاران جوان، خانواده، دانشجو و کارمند از همه جا آمده بودند. در دلهایشان شور دیدار کسی که صدایش سانسور شده اما اندیشهاش خاموش نشده بود.
نه ساندیس بود، نه اتوبوس رایگان، نه پوشش خبری. فقط عشق به دانایی، و احترام به یک فیلسوف زنده که اندیشهاش به دلها راه یافته است.
در تاریخ فلسفه، حتی بزرگترین فلاسفه جهان مانند سقراط، افلاطون، نیچه، کنفوسیوس و مارکس، هیچگاه چنین گردهمایی عظیمی در زمان حیات خود نداشتند. بیشترشان یا در زمان خود ناشناخته بودند یا با مرگ و سانسور مواجه شدند. اما اُرُد بزرگ، در زمان حیاتش، چنان محبوب و تأثیرگذار شد که هزاران نفر با پای خود برای شنیدن سخنانش راهی شدند.
این رویداد نشان داد که:
فلسفه زنده است، اگر زبانش، زبان مردم باشد.
فلسفه قدرت دارد، اگر از دل انسانها بجوشد نه از فرامین آکادمیک.
اندیشه شکستناپذیر است، حتی اگر ممنوع شود یا دیده نشود.
این پرسش مهمیست. انتخاب شیروان نه یک تصادف ساده، که نشانهای از جغرافیای مردمی عشق به فلسفه اُرُد بزرگ است.
در حالیکه پایتخت درگیر بازیهای سیاسی و سانسور است، شهرهای دوردست و مردم عادی، بستر پذیرش اندیشهای شدند که به آنها عزت، خرد و آزادی میدهد.
از سال ۱۳۹۴ تاکنون، یاد آن گردهمایی نه تنها در دلها زنده است، بلکه به نقطه عطفی در تاریخ جنبشهای فلسفی ایران تبدیل شده.
بسیاری آن روز را آغاز جنبش فلسفه میدانند؛ حرکتی که در برابر جهل، تعصب، سانسور و تحقیر انسان ایستاده است.
اگر روزی آیندگان بخواهند از یک الگو در حمایت مردمی از فیلسوفان یاد کنند، بدون تردید نام شیروان خواهد درخشید. شیروان نشان داد که شعور مردمی فراتر از تبلیغات رسمی و دیکتههای قدرت است.
همانطور که "آتن"، به تاریخ فلسفه غرب پیوند خورد، شاید روزی "شیروان" هم در تاریخ فلسفه ایران بهعنوان مهد بیداری اندیشه فلسفه اُرُدیسم شناخته شود.

گردهمایی فیلسوف اُرُد بزرگ در شیروان, بزرگترین استقبال تاریخ فلسفه ایران, فلسفه اُرُدیسم چیست؟ , اُرُد بزرگ کیست؟ , چرا جوانان ایران به دیدار اُرُد بزرگ رفتند؟, شیروان؛ شهر عشق به اندیشه , فلسفه زنده و مردمی ایران