فرهنگ در اندیشه فیلسوف اُرُد بزرگ و پیوند آن با خیام، فردوسی و بزرگمهر

فرهنگ در اندیشه فیلسوف اُرُد بزرگ و پیوند آن با خیام، فردوسی و بزرگمهر

در میان تمام عناصر سازنده تمدن، "فرهنگ" یکی از ژرف‌ترین و ماناترین مفاهیم است که قدرت آن در شکل‌دهی به هویت انسان، آینده جوامع، و بنیان‌های اخلاقی انکارناپذیر است. در این نوشتار، به بررسی نگاه فیلسوف اُرُد بزرگ به فرهنگ پرداخته، و آن را در کنار اندیشه‌های سه تن از برجسته‌ترین حکیمان ایران‌زمین، یعنی خیام نیشابوری، فردوسی توسی و بزرگمهر، تحلیل می‌کنیم.

فرهنگ از دیدگاه فیلسوف اُرُد بزرگ

فیلسوف اُرُد بزرگ، بنیان‌گذار مکتب فلسفی اُرُدیسم، فرهنگ را به عنوان زیربنای اساسی پیشرفت هر سرزمین می‌داند. او در "فرگرد ۱۱ – فرهنگ" از کتاب سرخ خود، تأکید می‌کند:

"فرهنگ باید دربرگیرنده انسان‌دوستی، آزادی‌خواهی و مهر به گیتی باشد."

این نگاه، فرهنگی را مطلوب می‌داند که برخاسته از مهربانی، آزادی و آشتی با هستی باشد. اُرُد بزرگ فرهنگ را فراتر از دانش‌نامه‌ها و مراسم رسمی می‌بیند؛ فرهنگی زنده و پویا که در رفتار انسان‌ها، در روش آموزش، در هنر، سینما، موسیقی، در بزرگداشت بزرگان و حتی در نقد مرده‌پرستی نمود پیدا می‌کند.

از نگاه او، فرهنگ درست به خوبی و پاکی گرایش دارد و با خشونت، سانسور، و نظام‌های آموزشی ناکارآمد در تضاد است. او از فرهنگ بزرگداشت مشاهیر زنده، یاد می‌کند، فرهنگی که به فرهیختگان زنده میدان می‌دهد، نه آنکه همواره در گذشته و بزرگداشت مردگان غرق شود. در کلامی هشدارآمیز می‌نویسد:

"بیچاره سرزمینی که اساطیرش مرده‌اند، و مردمش آنقدر واپس‌گرا شده‌اند که اساطیر زنده خود را، قربانی نام مردگان می‌کنند."

خیام نیشابوری و فرهنگ آگاهی‌بخش

خیام، حکیمی خردورز و شاعر اندیشمند، فرهنگ را بستری برای آزاداندیشی و شناخت حقیقت می‌دانست. او با زبانی شاعرانه ولی طعنه‌آمیز، به نقد فرهنگ‌های قالبی و خرافه‌محور پرداخت. نگاه خیام با اُرُد بزرگ در این نقطه تلاقی دارد که فرهنگ باید انسان را از قید تعصب و جهل رها کند و به او جرأت اندیشیدن بدهد.

"اکنون که گل سعادتت پربار است

دست تو ز جام می چرا بیکار است؟

مِی خور که زمانه دشمنی غدار است

دریافتن روز چنین دشوار است"

این دعوت به زندگی، ستایشی از آزادی فردی در برابر ساختارهای خشک فرهنگی و خرافی زمان خویش بود؛ همان چیزی که اُرُدیسم نیز در بنیادهایش می‌جوید.

فردوسی توسی و فرهنگ حماسی

فردوسی، نگهبان زبان و هویت ایرانی، فرهنگ را در شاهنامه به عنوان حافظ خرد، آزادگی، و پهلوانی بازتاب می‌دهد. فرهنگ در نگاه فردوسی، پشتوانه روحی یک ملت است؛ نیرویی برای ایستادگی در برابر ستم و فراموشی. این خط فکری، در اندیشه اُرُد بزرگ هم وجود دارد، آنجا که فیلسوف  اُرُد بزرگ می‌گوید:

"در بلند هنگام، هیچ نیرویی نمی‌تواند در برابر فرهنگ و هنر، ایستادگی کند."

همچون فردوسی که با زبان حماسه علیه فراموشی تاریخ جنگید، اُرُد بزرگ با فلسفه‌ای نو در برابر فرهنگ‌های فاسد و تهی از مهر و خرد ایستادگی می‌کند.

بزرگمهر، نماد فرهنگ خِرَد محور

بزرگمهر وزیر دانای انوشیروان، مظهر فرهنگ خِرَدورزانه و اخلاقی در ایران‌زمین است. او فرهنگ را زاییده آموزش، ادب، و گفت‌وگوی انسانی می‌دانست. این نگرش در گفته‌های فیلسوف بزرگ نیز مشهود است آنجا که فیلسوف  اُرُد بزرگ می‌گوید:

"بزرگترین کارخانه نابودی توانمندی‌ها، آیین آموزشی نادرست است."

هم اُرُد بزرگ و هم بزرگمهر، باور دارند که اصلاح فرهنگ، از آموزش آغاز می‌شود. آموزگار در این فرهنگ، نه فقط یک معلم، بلکه یک معمار آینده است  آنجا که فیلسوف  اُرُد بزرگ می‌گوید::

"یک آموزگار می‌تواند، با رفتار و گفتارش کشوری را دگرگون سازد."

فرهنگ در کتاب سرخ فیلسوف اُرُد بزرگ، نه یک ابزار سیاسی، نه یک آیین خشک، بلکه یک نیروی زنده و دگرگون‌ساز است. نگاه او به فرهنگ، در امتداد مسیر تاریخی حکیمانی چون خیام، فردوسی و بزرگمهر قرار دارد؛ حکیمانی که فرهنگ را در خدمت آزادگی، خِرَد، امید و مهر می‌خواستند.

اگر بخواهیم فرهنگ امروز ایران را از بن بازسازی کنیم، اندیشه‌های اُرُد بزرگ، با پشتوانه سنت حکمت ایرانی، نقشه‌ای نو و روشن در پیش روی ما می‌گذارد. و اینگونه نگرش سه حکیم پیشین ایران با فیلسوف حکیم اُرُد بزرگ کامل می شود.

چشم‌انداز مرمت در مدرسه عباس‌قلی خان مشهد

هم‌اکنون عملیات تهیه طرح مرمت مدرسه عباس‌قلی‌خان واقع در حاشیه جنوبی خیابان نواب صفوی مشهد اجرا شده است. مشاور پروژه تهیه طرح مرمت مدرسه عباس‌قلی‌خان در گفتگو با میراث آریا(chtn)ضمن بیان این مطلب افزود: بر اساس مذاکره‌های صورت گرفته با اعضای هیأت امنای این حوزه، طرحی برای مرمت این مدرسه تهیه شد. احسان زهره‌وندی درادامه خاطرنشان کرد: این مدرسه به دلیل بروز آسیب‌های رطوبتی بسیار به بام سازی و کف سازی نیاز دارد. وی با بیان این‌که در این طرح، خریداری زمین‌های پشت ساختمان برای توسعه مدرسه دیده شده است تصریح کرد:در این طرح، الحاقات افزوده شده در دوره‌های پیشین نیز حذف خواهد شد. وی با اشاره به وجود تزئینات گچی، آجری، مقرنس و کاشی‌کاری موجود در مدرسه عباس قلی خان اظهارداشت: این بنای ساخته شده در دوره صفوی، دارای دو طبقه، چهار ایوان و حیاطی مستطیل شکل است. این کارشناس ارشد مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی با بیان این‌که هم‌اکنون اداره‏ اوقاف مسئولیت موقوفات این بنا را بر عهده دارد بیان داشت: عملیات مرمت سرویس بهداشتی و فضاهای تدریس نیز از دیگر اقدامات موجود در طرح مرمت این بنای تاریخی است. خاطرنشان می‌شود: این مدرسه در سال 1077 قمری توسط عباس‌قلی خان شاملو بیگلربیگی وزمان شاه سلیمان صفوی ساخته و سپس وقف طلاب علوم دینی شد.

کتاب «ساختار معنایی مثنوی معنوی» در مشهد نقد می‌شود

خبرگزاری فارس: نشست بررسی کتاب «ساختار معنایی مثنوی معنوی» روز 4 آذر ماه در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس، به نقل از روابط عمومی میراث مکتوب، این نشست به بررسی کتاب «ساختار معنایی مثنوی معنوی» منتشر شده توسط میراث مکتوب، با حضور سید سلمان صفوی(نویسنده کتاب)، مهوش‌السادات علوی(مترجم کتاب)، محمدرضا راشد محصل، امید همدانی و مریم صالحی نیا در تالار شهید رجایی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار می‌شود.
این نشست که توسط مرکز پژوهشی میراث مکتوب و همکاری قطب‌علمی فردوسی‌شناسی و گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی برنامه ریزی و اجرا خواهد شد روز 4 آذرماه ساعت 15:30 تا 17:30 برگزار می‌شود.

نقد کتاب «شازده حمام» در مشهد

جلسه نقد کتاب «شازده حمام» با حضور دکتر محمدحسین پاپلی  یزدی نویسنده این کتاب و دکتر حامد بخشی جامعه شناس و مدرس دانشگاه در حوزه هنری برگزار شد.«شازده حمام» مجموعه ای ۲جلدی شامل خاطرات نویسنده است که جلد اول آن به چاپ چهارم و جلد دو نیز طی سه ماه از زمان انتشار آن به چاپ دوم رسیده است.دکتر پاپلی گفت: جلد اول خاطراتم از دوره ابتدایی و جلد دوم نیز خاطراتی از دوران دبیرستان است که به نوعی اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی سال های ۳۰تا۴۰ شهر یزد و فضایی از تمام کشور را بیان می کند. وی اضافه کرد: در «شازده حمام» سعی کرده ام با زبانی ساده سرگذشت سنت به مدرنیته را نشان بدهم و در عین حال بیشتر توجه و رویکردم به زندگی فقراست و ظلمی که به این طبقه شده است.

گشایش نمایشگاه چاپ کشورهای اکو، در مشهد

نخستین نمایشگاه بین المللی صنایع چاپ و بسته بندی کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، در مشهد گشایش یافت.

به گزارش شبکه خبر، در این نمایشگاه 200 شرکت داخلی و 40 شرکت از ژاپن، چین تایپه، آلمان، فرانسه و کشورهای عضو اکو، انواع سامـانه های پیش از چاپ، مـاشیـن آلات چـاپ افست، گراور، سیلک اسکرین، مـاشیـن آلات صـحافی، دستـگاه های تـولید کـاغـذ، صنایع بسته بندی و چاپ های تبلیغاتی را در مکانی به وسعت 16 هزار متر مربع به نمایش گذاشته اند.

این نمایشگاه تا دوم آذر در محل دائم نمایشگاه بین المللی مشهد برپاست.

سازمان منطقه ای همکاری های اقتصادی اکو، 47 سال پیش با همکاری ایران، پاکستان و ترکیه آغاز به کار کرد و پس از آن، 7 کشور افغانستان، آذربایجان، قـزاقستان، ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان و قرقیزستان، به مرور با هدف ارتقای شرایط اقتصادی و تحقق توسعه پایدار، به آن پیوستند.